01-01-15

No Time (Naomie Klein) ***

Naomie Klein is een analist naar mijn hart. Geef haar een onderwerp (om het even welke) om haar tanden in te zetten, en ze gaat het steevast een aantal jaren omspitten in alle mogelijke hoeken en vanuit alle mogelijke zichtpunten, geen taboe uit de weg gaand, geen argument ongemoeid latend. Nu goed, uiteraard is ze verre van neutraal. Klein is eerst en vooral opiniemaker, geen journalist of officieel verslaggeefster. Wat mij betreft geeft dit juist meer kleur aan haar analyses, al kan het geen kwaad om het in het achterhoofd te houden bij het lezen van haar werk.

Dus als ze haar briljante brein op een onderwerp laat vallen als klimaatsverandering, ben ik er als de kippen bij om het in me op te nemen, hopende dat ze een even ongemakkelijke waarheid verkondigd als in haar laatste werk, ‘De schokdoctrine’.

Klein begint sterk, met een grondige analyse van de redeneringen van de klimaatnegationisten, waarbij ze tot de ietwat bevreemdende conclusie komt dat deze misschien juist wel het meest geloven in deze klimaatsveranderingen. Enkel zijn de gevolgen ervan te onbegrijpelijk –on te onaanvaardbaar- om deze ook maar te overwegen. Om de uitdagingen van de opwarmende planeet aan te gaan, hebben we een radicale ommekeer nodig van ons globaal systeem –welja, het kapitalisme zoals we die nu kennen- en voor velen is dit een onmogelijke opgave hierover ook al was het maar een begin van nadenken aan te wijden. Klein zou Klein niet zijn mocht ze niet af en toe het globalisme bekogelen, zij het steeds met rake argumenten.

Dezelfde rake argumenten gebruikt ze echter om ook de groene beweging van kritiek te dienen. Deze zou zich teveel van het argumentarium van de negationisten bedienen om hun gelijk te krijgen. De meeste van deze stromingen zijn overigens verre van groen, zo concludeert ze tot haar eigen afgrijzen (de grootste groene beweging in de VS laat zich rijkelijk sponsoren door oliemaatschappijen, om maar iets te noemen).

Dus draait ze haar blikveld naar een nieuwe stroming, eentje die nog wat rommelig oogt maar overal ter wereld de kop opsteekt. Ze noemt het ‘blockadia’, een term die volgens mij geen lang leven beschoren is, maar bon, het kind moet een naam hebben, nietwaar. Blockadia is de verzameling van alle kleine groepen, verenigingen, stromingen, die op natuurlijke wijze ontstaan (en soms meteen verdwijnen) om zich tegen excessen of tegen vormen van onrecht te verdedigen. In het tweede deel van haar boek geeft ze een resem voorbeelden, die ik hier niet zal overnemen.

Belangrijk is echter wel dat deze groepen soms heel verschillende –en onverwachte- vormen aannemen. Het zijn niet noodzakelijk extreme of politiek georiënteerde groepen die ze onder deze term begrijpt, maar bijvoorbeeld ook inwoners van rijke buurten die zich verzetten tegen het transport van onveilig schaliegas in hun buurten. Door al deze voorbeelden kan de lezer zich wel een goed beeld vormen van wat Klein onder deze Blockadia verstaat.

Dit is dus niet zozeer een boek over klimaatsverandering ‘as such’, daar werd reeds genoeg over geschreven, lijkt Klein te denken. Dit is een boek over hoe de mensheid met deze dreiging omgaat (of eerder: niet omgaat). Klein geeft aan dat de verzameling aan kleinere initiatieven overal ter wereld, mensen die zich (soms tijdelijk) verenigen om bepaalde aspecten van de vervuiling en het onbewust (kapitalistisch) omgaan met het milieu, trachten te blokkeren. Blijkbaar put ze daar de moed uit om nog enigszins positief de toekomst tegemoet te zien, al beseft ze ook dat dit mogelijks niet genoeg zal zijn. Too little, too late.

Zeker niet haar beste werk – daarvoor is de ellenlange behandeling van een aantal protestacties net te langdradig, en hangt het totaalbeeld dat ze schept net iets te wankel in elkaar, maar dit boek heeft alleszins de verdienste om de hele klimaatproblematiek eens vanuit een ander –en weliswaar fris- standpunt toe te lichten.

naomie klein.jpg

 

Gepost door Frederic De Meyer in literatuur | Permalink | Commentaren (0) | |  Facebook | | | | Pin it! | |  del.icio.us

De commentaren zijn gesloten.