06-08-13

Kartonnen Dozen + Sprakeloos (Tom Lanoye) ****

Het heeft verschrikkelijk lang geduurd voor ik me aan Tom Lanoye heb gewaagd. Achteraf gezien lag daar wellicht een van volgende reden voor aan de basis, zoniet beide, in variërende intensiteit naargelang van het moment of de televisieoptredens van de schrijver.

Vooreerst is er natuurlijk het succes van Tom. Een succesvol Vlaams schrijver, daar moet in mijn bevooroordeelde ogen een geurtje aan kleven. Niet dat ik dit argument in een waterdichte vorm hanteer, tenslotte heb ik enorm genoten van De helaasheid der dingen en ben ik sindsdien Dimitri Verhulst blijven volgen, zij het niet steeds met gelijke leesvreugde. Maar aan het andere uiteinde van het spectrum heb je iemand als Brusselmans, wiens De man die werk vond mij wellustig kon smaken, maar die zich er in mijn wederom bevooroordeelde ogen nadien steeds intenser bezondigde aan makkelijke maagzuurlitteratuur. Een vorm waarvan ik dacht dat Tom zich ook aan zou kunnen zondigen, zonder daarvoor specifieke redenen te hebben.

Ten tweede, tja, ik moet het even kwijt, vreesde ik dat inhoudelijk de werken van Tom doorspekt zouden zijn van, hoe zal ik het noemen?, homo-erotische-verexcuseringsretoriek. Ik heb niets tegen homo’s –some of my best friends are- maar in de litteratuur, net als in sommige homofiele milieus, meestal in grootsteden, is het blijkbaar bon ton om hierover op een bepaalde manier te berichten, op een manier die een kruising vormt tussen geaffecteerdheid (‘wat zijn we speciaal’) als overdadige normaalheid (‘wij zijn niet anders’). Ik ben wellicht niet echt duidelijk hier, maar lees er misschien Allen Hollinghurst op na om te weten wat ik precies bedoel.

Desalniettemin, ook ik hak sporadisch doch enthousiast de warrige knopen der vooroordelen van me af. En gelukkig maar, anders was ik er nooit toe gekomen om Tom Lanoye te lezen.

‘Kartonnen dozen’ heeft me eerst mogen bekoren. Nochtans in essentie een verhaal over zijn eerste –homofiele, uiteraard- verliefdheid, maar verheven tot een universele lofzang voor de ontgoocheling die onlosmakelijk met zo’n eerste verliefdheid, al dan niet homofiele, gepaard gaat. Maar wat me het meeste trof was de o zo mooi beschreven tijdsgeest, de jaren zeventig, waarin ook ik opgegroeid ben, temidden de hardnekkig blijvende religieuze opvoedingswijzen en het nazinderen van de vrijheid die in de jaren zestig werd bedongen.

Zo bijvoorbeeld, wanneer Lanoye omschrijft hoe het religieus onderwijs haar waarden trachtte te vrijwaren in die jaren: ‘Onder dit alles ging berekening schuil. De zekerheid dat er maar één manier is om, na een traditie van onvrijheid, de vrijheid voorgoed te nekken. Haar zo plotseling en zo ongeremd toelaten dat zij niets anders kan dan chaos worden. Quod erat demonstrandum’.

Lanoye’s fantastische tirade tegen het Vlaamse eergevoel, dat begint op pagina 100 van de laatste Proetheus uitgave (2012) geeft overigens reeds blijk van een uiterst beheerste, maar tevens elegant en trefzekere stijl.

 

Een stijl die ik met plezier in het veelvoud terugvind in ‘Sprakeloos’, waarin tirades jegens de tijdsgeest moeiteloos afwisselen met meer intieme observaties. Uiteraard voelt men doorheen de roman dat Tom een strijd voert met zichzelf, en met zijn onderwerp. Hij heeft het zelf grif toe.  Maar waar dit menig lezer zal irriteren, draagt dit wat mij betreft juist bij tot de echtheid van zijn schrijfsels, en, gecombineerd met de elegantie van zijn stijl, tot de schoonheid van het geheel. Het weze hierbij officieel: ik heb mijn vooroordeel ten opzichte van Tom Lanoye definitief vernietigd. Hij is, ik weeg mijn woorden, een Meester in zijn vak. 

1001004011551472.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

1001004007507310.jpg

Gepost door Frederic De Meyer | Permalink | Commentaren (1) | |  Facebook | | | | Pin it! | |  del.icio.us

Commentaren

Het allerbeste van de pagina 100 en verder. Lanoye's fantastische tirade tegen de Vlaamse eer, die begint op pagina 100 van de laatste editie Trial Theus (2012) laten zien. Echt bedankt voor het delen van de details van het zelfde.

Gepost door: snoring remedies | 21-04-14

De commentaren zijn gesloten.