23-03-13

Stoner (John Williams) ****

Het gebeurt zelden nog dat ik me laat meeslepen door een bevleugelde opinie van een schare recensenten alvorens een mij totdantoe volstrekt onbekende auteur ter hand te nemen. Ze hebben me te vaak bij de neus genomen, die recensenten. Dermate zelfs dat ik hen ervan verdenk enig commercieel belang te koesteren bij het promoveren van kleine werkjes tot wereldlitteratuur. Een beetje vergelijking met beursmakelaars is vergezelt me al te vaak bij deze gedachten.

Toch doe ik het nog af en toe, me laten leiden door deze opinieboeren. Zo onlangs met het boek van John Williams:‘Stoner’, dat door menigeen een mijlpaal werd genoemd, een pareltje dat een beetje toevallig maar ô zo terecht uit het stof der vergetelheid is gehaald, en meteen terug een ‘bestseller’ werd in de VS, met 100.000 verkochte exemplaren. Ik wist niet dat de drempel zo laag lag om iets een bestseller in de VS te noemen, zo sprak de cynicus in mij. Maar goed, gezien de bovenvermelde recensies heb ik me het boek aangeschaft en vrijwel meteen, ondanks de tientallen andere werken die zich naast mijn leeshoek opstapelen, ook gelezen.

Laat me meteen met de deur in huis vallen: de recensenten hebben bij deze een overdosis gelijk. ‘Stoner’ is zonder enige twijfel het lezen waard. Maar misschien niet om de juiste reden…

Het werk wordt verkocht als een uitzonderlijk mooi geschreven verhaal (totdusver volledig mee eens) over het levensverhaal van een middelmatige, zelfs onbeduidende figuur. De laatste stelling mist duidelijk het punt, wat mij betreft. De hoofdpersoon, Stoner’, is weliswaar zeker geen held in de klassieke betekenis van het woord, maar is hij daarom ‘middelmatig’, ‘onbeduidend’? Evenmin als het gros van ons. Integendeel zelfs, in zekere zin, gezien zijn groeiende, afstandelijke houding tegenover de gebeurtenissen die hem te beurt vallen hem juist een specifieke, uitzonderlijke schoonheid verschaffen. De onverschilligheid waar Stoner zich doorheen de roman steeds dieper in nestelt, is mijn inziens niet zozeer het resultaat van een groeiende teleurstelling in zijn leven –wat hem inderdaad middelmatig zou maken-, maar eerder van een dieper inzicht in zijn eigen leven.

Hij is toeschouwer geworden van zijn leven. Zo zelfs wanneer zijn dochter Grace, met wie hij een heel dichte relatie had als kind, maar van wie hij door het sluwe toedoen van zijn vrouw vervreemde , op haar achttien zwanger raakt, naar een andere stad verhuist en haar ouders slechts sporadisch komt opzoeken: ‘Hij was gaan beseffen dat het vertrek van Grace uit Columbia –misschien zelfs haar zwangerschap- eigenlijk een vlucht uit een gevangenis was, waarnaar ze nu vanuit een onuitwisbare vriendelijkheid en voorzichtige goede wil terugkeerde’.

‘Stoner’ is zeker geen verhaal over een onbeduidende mensenleven, het is een eerbetoon aan het oprecht inzien hoe middelmatig een mensenleven- om het even dewelke- wel is. In die zin hebben de recensenten het wat mij betreft volledig fout. Maar ze hadden het juist door te zeggen dat dit een onvoldoende geprezen meesterwerk is. Misschien moet ik me meer door hen laten beïnvloeden…

williams Stoner.jpg

Gepost door Frederic De Meyer in cultuur, literatuur | Permalink | Commentaren (0) | |  Facebook | | | | Pin it! | |  del.icio.us

De commentaren zijn gesloten.