13-12-09

L'élégance du hérisson (M. Barbery)

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: dit ‘L’élégance du hérison’ (‘De elegantie van een egel’) is een pareltje !

Twee ‘vertellers’ die beide in een (heel) luxueus appartementsgebouw te Parijs leven:

Rénée, de kleine, mollige conscierge van het gebouw, is gefascineerd door kunst, litteratuur en filosofie. Al houdt ze dit angsvallig verborgen gezien ze niet uit haar ‘rol’ van conscièrge wil (of mag) vallen. Uit een soort Marxiaanse klassebewustzijn beseft ze dat de andere inwoners van het gebouw dit nooit zouden aanvaarden, maar ook dat ze dit zelf niet zou willen, het zou een anachronisme vormen met haar armzalige opvoeding. Het levert een paar knappe en vaak grappige passages op over serieuze onderwerpen als, pakweg, de aard van het kunstkijken, de diepzinnigheid van het Japanse Go-spel, de klasseverschillen en hoe ermee te leven als je conscièrge bent in de duurste buurt van Parijs, en de fenemologie van Husserl.

De tweede personnage, Paloma, komt enkel aan het woord via de twee dagboeken die ze bijhoudt (‘Diepe gedachten’ en ‘Dagboek van het bewegen van de wereld’). Het betreft een twaalfjarig hoogbegaafd meisje, dat beslist heeft zelfmoord te plegen op haar dertiende verjaardag. Ze betrekt een appartement van 400 vierkante meter met haar ouders -haar vader is conservatief lid van het parlement, haar moeder is een typisch product van de jaren zestig dat haar idealen liet varen voor een luxueuzer leven met dito verslavingen aan anti-depressiva en psychotherapeuten- en haar zus, ook al een typetje van hatelijke halfbakken ‘intello’.

Het breekpunt in de roman komt mooi in het midden ervan, wanneer een vrijgekomen appartement wordt ingenomen door een rijke Japanner: mijnheer Ozu. Gezien de voorliefde van Renée en Paloma voor de Japanse cultuur, mist de intrede van de heer Ozu zijn impact geenzins in het leven van beide protagonisten.

De roman is perfect in evenwicht. De twee vertellers die in het begin aan twee uitersten van het sociale scala staan, worden beide op hun eigen –consequente- manier getrokken naar het middelpunt: mijnheer Ozu (of eerder, de cultuur die hij vertegenwoordigt). Deze laatste vormt tevens de antipode van het oppervlakkige en wezenloze leven dat in het gebouw heerst.

Het bewustzijn van hun wezenloze omgeving drijft Paloma tot frustratie en zelfmoordgedachten, en Renée tot het meer en meer angstvallig opsluiting in zichzelf. Het voorbeeld van de Oosterse manier van leven, en uiteindelijk het fundamentele respect dat het met zich meebrengt voor alle vormen van leven, bevrijdt hen, ‘verlicht’ hen. In die zin is dit een ‘wordingsroman’, dat makkelijk de vergelijking met een Herman Hesse doorstaat, in een modernere vorm gegoten.

De roman doet me tevens denken aan de eerste vier werken van Amélie Nothomb –in die zin dat de combinatie van intellectuele scherpzinnigheid en humor (misschien kan het ene niet eens zonder de andere) mij constant een gulle grijns heeft bezorgd. Maar waar Amélie dit gemiddeld een 200-tal pagina’s volhoudt –volhield moet ik zeggen, na ‘Stupeur et tremblement’ heeft ze niets meer van ditzelfde niveau gepubliceert- stijgt bij Muriel de intensiteit en de kwaliteit ervan doorheen de volle 350 pagina’s. Eat your heart out, Amélie !

Geen wonder dat het twee jaar geleden maandenlang aan de top stond van best verkochte romans in Frankrijk. Dit succes wordt niet eensgezind positief onthaald. Op de 178 reacties op het boek op Amazon, zijn er 40 die het werk één tot twee sterren geven. De meest gehoorde kritiek zijn de salonfilosofische gedachten van de conscierge (tja, het blijft een conscierge, het feit dat ze de gehele fenomologie niet overtuigend onderuit haalt verstrekt misschien juist meer credibiliteit aan het personnage) en het feit dat de ontknoping niet echt realistisch is (maar mocht dit een criteria zijn voor goede litteratuur dan kunnen we evengoed alle Lewis Carrols, alle Melvilles en Boulgakovs van deze wereld verbannen).

Goed, het werk zal nooit tot de wereldlitteratuur gaan horen, over vijftig jaar zal men het wellicht compleet vergeten zijn. Niettemin is het een uiterst onstspannend, intrigerend, leerrijk, diepzinnig en toch luchtig en grappig werk.

barbary elegance du herisson

Click hier om het boek te kopen: L'élégance du hérisson

Gepost door Frederic De Meyer in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | |  Facebook | | | | Pin it! | |  del.icio.us

Commentaren

Alleen Franse boeken? Wij hebben een blog over het stripverhaal Nana, maar jij lijkt alleen maar Franse boeken te lezen.

Gepost door: Nana | 20-12-09

De commentaren zijn gesloten.