19-07-09

De Gaulle (Eric Roussel)

Op reis heb ik tevens een biografie gelezen van Charles De Gaulle. Niet dat ik een grenzeloze admiratie koester voor de figuur, maar na een aantal biografieën te hebben gelezen van personen die zijn tijd mede hebben bepaald –Churchill, Disraeli, Rooseveld etc, kon ik met het oog op een beter, volllediger begrip van de Tweede Wereldoorlog niet voorbijgaan aan Charles De Gaulle.

 

Ik wou er tevens het beeld dat ik van de man had, aan toetsen. Wat wist ik tenslotte van hem? Dat hij reeds aan het begin van de oorlog een serieuze reputatie had opgelopen als uiterst inzichtvolle militair. Dat hij na de oorlog korstondig eerste minister was en de drijvende kracht werd achter het ontstaan van de 4e republiek. Tenslotte dat hij in de jaren zestig weer aan het hoofd stond van Frankrijk. Er zich op buitenlands vlak deed opvallen door het uitwerken van een unilateralisme à la française, en op binnenlands vlak door een volledig onaangepaste reactie op de revolutionaire tendensen die er onder de jongeren en de lagere sociale klassen heerste.

 

Maar wat met het beeld dat ik van hem had? Voordat ik het boek las zag ik De Gaulle als een onverzettelijke macquisard, een ruige, onverschrokken Che Guevara die in de moerassen van het Franse binnenland elke mogelijkheid benutte om de Duitse bezetters een loer te draaien, hun transporten te sabotteren en hun leiders te doden. Ik dacht dat hij juist daarom als onbewtiste, natuurlijke leider van het bevrijde Frankrijk naar voor werd geschoven door zowel de buitenlandse machthebbers als door de Franse maatschappelijke onderstromen.

 

Niets blijkt minder waar. Uit de biografie komt een De Gaulle naar voor die de oorlog voornamelijk in Londen doorbracht met het voornaamste doel zichzelf te profileren als de leider van het naoorlogse Frankrijk. Zijn strijd was eerst en vooral politiek. Op dat vlak heeft hij weliswaar een aantal overwinningen geboekt, maar deze gaven hem niet automatisch het statuut van natuurlijke leider van de Fransen. Rooseveld mocht hem niet, en Churchill had op zijn minst ambiguë verhoudingen met de man.

 

Dat kwam voornamelijk door zijn karakter. Zo aarzelde hij niet met Stalin te verbroederen teneinde druk te leggen op zijn Engelse en Amerikaanse bondgenoten om zijn ideeën te adopteren. Deze laatsten moesten overigens op weinig dankbaarheid rekenen van de generaal om hun pogingen Frankrijk te bevrijden –deze waren namelijk nooit goed genoeg voor hem. Zijn briefwisseling wordt dan ook vaak bespekt met grove woorden ‘cons’ en ‘imbécils’ aan het adres van de Engelsen en de Amerikanen.

 

Geen makkelijk mannetje dus. De indruk die hij zijn voornaamste partners gaf was dat van een (sic) ‘fascist’ –iets wat in die tijd meer werd begrepen in termen van dictator. Niet echt verbazend, de man had geen voeling voor andere gedachten of opinies, zijn visie primeerde en alles zou ervoor moeten wijken. Hij verbergde dan ook niet dat voor hem de meest werkbare naoorlogse Franse staat er een was met een sterke leider die maximale volmachten zou hebben. Uiteraard, die ideale leiderspositie zou hij zelf wel gaan bekleden. Niet dat hij er misbruik van zou hebben gemaakt, zijn visie was er eerst en vooral op toegespitst om het naoorlogse Frankrijk de volledige chaos te besparen en het zo snel mogelijk op een vooroorlogs niveau te krijgen. Hij heeft ontegensprekelijk dit laatste helpen bereiken –zelfs zonder dictatoriale volmachten.

 

De biografie van  Eric Roussel heeft me dus alleszins een ander beeld gegeven van de man, een complexer beeld met meer schaduwen en ruwere contouren. Maar ik blijf heel sterk op mijn honger, want nergens in het werk wordt een psychologische schets gemaakt van De Gaulle, nergens wordt zijn wordingsproces doorgrond, noch de voorgeschiedenis van zijn meningen en opinies toegelicht. Tevens wordt de lezer nergens geholpen met het vormen van een eigen opinie, of wordt hij geconfronteerd met verschillende mogelijke analyses van gebeurtenissen of beslissingen, opdat hij er zich zelf een zou kunnen vormen.

 

Het werk geeft zichzelf als doel een De Gaulle te schetsen als rationalist eerder dan als nationalist. Ik dacht niet dat het ene het andere uitsluit. Het werk diept eerder de rationaliteit uit achter het nationalisme van De Gaulle.

 

Maar al bij al blijft de biografie jammerlijk steken in een oppervlakkige chronologische opsommen van feiten en daden, zonder nieuwe linken te bieden of verlichtende inzichten te verschaffen. Maar het heeft voor nu zijn doel gediend: ik kan de personnage De Gaulle in een iets juister daglicht te plaatsen.

 

de gaulle

Gepost door Frederic De Meyer in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | |  Facebook | | | | Pin it! | |  del.icio.us

De commentaren zijn gesloten.