14-07-09

Oosterse novelles (Marguerite Yourcenar)

Margueritte Yourcenar wordt wel eens Boudhistische gedachten en invloeden toegeschreven. Dit blijkt minder uit haar twee grote romans (‘Mémoires d’Hadrien’ en ‘L’oeuvre au Noir’) –hoewel de humanistische Hadriaan gevoelig was voor Oosterse inzichten en de Middeleeuwse Zénon’s alchemie duidelijk door Oosterse wetenschappen wordt beïnvloed. De Boedhistische invloeden blijken voornamelijk uit haar autobiografische werken en haar essays (naar ik heb vernomen, ik moet er zelf nog aan beginnen), alsmede uit deze ‘Oosterse Novelles’.

De meeste van de novelles zijn geïnspireerd op bestaande verhalen en legendes uit Japan, Indië, de Balkan en Griekenland. Een enkele keer verzint Yourcenar zelf een verhaal op basis van de vreemde lokatie van een kapel die ze op een van haar tochten ontdekt (het heel knappe ‘Notre-Dame-des-Hirondelles’).

Met uiterst fijne, subtiele pennestreken schetst Yourcenar stuk voor stuk onvergetelijke personnages. De oude Japanse meesterschilder (‘hij verkoos de afbeelding der dingen boven de dingen zelf’) die door de keizer wordt veroordeeld tot een gruwelijke dood, waaraan hij op een fantastisch poëtische manier weet te ontsnappen; de moeder die wordt ingemuurd maar tot ver na haar dood bostrvoeding blijft geven aan haar boorling; de bedelaar die tot een verheven staat van onnozelheid werd geheven omdat hij ooit in levende lijve de mythische Néréides heeft gezien; de laatste levenszuchten van de Casanova van het Oosten (overigens geïnspireerd op een Japanse roman uit de XIe eeuw)...

Deze novelles zijn tijd- en ruimteloos, en werden dus een beetje onterecht ‘Oosterse Novelles’ genaamd –zoals ze zelf in haar nawoord lijkt te menen. Maar de poëtische en mystieke geuren waarin ze zijn gedrenkt, maakt ze meer dan wat dan ook Oosters...

Op Maupassant en Zweig na hou ik normaal gezien niet zo veel van ‘novelles’ als litteratuurvorm, vaak dienen ze als pover excuus voor een gebrek aan werklust of diepgang. Yourcenar komt het lijstje vervolledigen van deze die wèl op een tiental pagina’s een volwaardig verhaal kunnen vatten. Een kunst op zich...

Ik heb het altijd al eens willen proberen: een roman –of novelle- in het Nederlands te vertalen. In zijn mémoires schrijft Zweig dat hij op zijn 20e besliste om een tijdje niets anders te doen (hij had nochtans reeds enkele succesvolle publicaties op zijn naam) teneinde het meesterschap van zijn eigen taal te verscherpen. Goed, ik heb het dubbele van de leeftijd waarop hij deze beslissing maakte, bereikt, maar anderzijds: de verzekeringstabellen geven aan dat ik nogmaal zoveel jaar meer te leven heb dan hij heeft geleefd. Niet dat ik mij met Hem wil meten, noch met andere litteraire helden die de vertaalkunst als middel tot zelfontplooing hebben gebruikt (denk maar aan Baudelaire’s vertaling van Edgard Allen Poe, die nog steeds als referentie dient), maar ik zou er alleszinds iets uit leren, voor mezelf, en misschien open ik dergelijke kunstwerkjes als in Yourcenar’s Oosterse novelles, voor een breder publiek.

In Yourcenar’s ‘Nouvelles Orientales’ vind ik een vruchtbare grond om het te gaan proberen... Als het niet strijdig is met enige auteursrechten zou ik deze pogingen via deze blog willen delen... ik maak er werk van, of eerder: ik maak er een hobby van, mijn feitelijke werk heeft jammer genoeg niets met kunst of litteratuur te maken...

yourcenar 3


Gepost door Frederic De Meyer in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | |  Facebook | | | | Pin it! | |  del.icio.us

De commentaren zijn gesloten.